QUICK SEARCH
Zoekterm(en)

Zoeken
(Artikelnr: 79700-66)
MEDIA, MACHT EN POLITIEK
De verkiezingscampagne van 2012
 
Philip van Praag & Kees Brants (redactie)
 
AMB Diemen 2014
(isbn 97890-79700-66 0, 250 pp., € 21,50)
 ---
 Media, macht en politiek gaat over een veranderende Nederlandse politieke campagne- en communicatiecultuur, over het groeiend belang van talkshows en televisiedebatten, over politieke partijen en media die zich steeds meer moeten inspannen om kiezers en publiek aan zich te binden. Over politici die met zekere achterdocht naar journalisten kijken, die zij een te grote macht verwijten, over journalisten die soms cynisch doen over politici, die meer ‘mediageil’ zouden zijn dan strijders voor de publieke zaak. En over politici én journalisten die onzeker naar het publiek kijken, dat onvoorspelbaar en vanuit een impliciete machtsbasis zijn plaats opeist in die veranderende cultuur.
 
Uiteindelijk gaat dit boek over veranderende relaties, over de werkelijkheid en de perceptie van macht, en over wat nog steeds gezien kan worden als het hoogtepunt van democratische politiek: verkiezingen.
 
Met Media, macht en politiek lichten Van Praag en Brants niet alleen de sluier op die de precieze ‘ins and outs’ van de verkiezingscampagne van 2012 zou verhullen, maar plaatsen zij ook de veranderende machtsrelatie tussen media, politiek en publiek in een wat langer en ook wat theoretischer perspectief. Daarmee besluiten zij de unieke serie over politieke communicatie in verkiezingscampagnes, die in 1982 begon, in 1995 gevolgd werd met Verkoop van de politiek, in 2000 met Tussen beeld en inhoud en in 2005 met Politiek en media in verwarring.
--- 
Philip van Praag was tot 2014 Universitair Hoofddocent politicologie bij de afdeling politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en verbonden aan the Amsterdam School of Communication Research (ASCoR) en the Amsterdam Institute of Social Sciences Research (AISSR).
Kees Brants is emeritus-hoogleraar politieke communicatie aan de universiteiten van Leiden en Amsterdam en verbonden aan the Amsterdam School of Communication Research (ASCoR).
------------------------- 
 
Inhoudsopgave
 
Voorwoord
 
1. De macht van de medialogica - PHILIP VAN PRAAG & KEES BRANTS
2. De gestage professionalisering van de verkiezingscampagne - PHILIP VAN PRAAG & ANNEMARIE WALTER
3. Geven, nemen en keiharde voorwaarden. Onderhandelingen tussen politici en journalisten - YAEL DE HAAN, HARMEN GROENHART, NIEK HIETBRINK, PIET BAKKER & AD VAN LIEMPT
4. Dagbladen in de marge van de medialogica - KEES BRANTS & LINDA BOS
5. Het televisienieuws: in de ban van debatten en peilingen - PHILIP VAN PRAAG
6. Nieuwe media, een politieke belofte? - SANNE KRUIKEMEIER, GUDA VAN NOORT, RENS VLIEGENTHART & CLAES DE VREESE
7. Het tv-debat als game changer - ANNEMARIE WALTER & PHILIP VAN PRAAG
8. Politiek aantrekkelijk maken: personalisering en popularisering - KEES BRANTS & ROSA VAN SANTEN
9. Het tv-interview als steekspel om de macht - KEES BRANTS & DAVID BRANTS
10. Wilders en de golfslag van het populisme - LINDA BOS & KEES BRANTS
11. Veranderlijk maar standvastig: partijvoorkeuren en de rol van de media - LOES AALDERING & TOM VAN DER MEER
12. Het pessimisme voorbij - KEES BRANTS & PHILIP VAN PRAAG
 
Bijlagen:
- Uitslagen Tweede Kamerverkiezingen 1986-2012
- Over de auteurs
---------------------

(uit de inhoud)

Hoofdstuk 1

De macht van de medialogica
Philip van Praag & Kees Brants
 
Verkiezingscampagnes in Nederland hebben bij buitenlanders de naam vreselijk saai te zijn. Er gebeurt weinig, men vliegt elkaar niet echt in de haren en er verandert over het algemeen niets. Wij weten ondertussen wel beter. Al tien, twintig jaar verkeert ons land in een electorale roller-coaster: met voor Europa ongekend grote electorale verschuivingen, met telkens weer nieuwe partijen die de oude op hun grondvesten doen schudden en met populistische politici die verbaal geweld niet schuwen. De media tonen ons niet alleen deze opwindende politieke werkelijkheid, niet zelden wordt met een beschuldigende vinger naar hen gewezen – en niet alleen door politici en partijen die de verkiezing verloren hebben. Media en politiek hebben een symbiotische relatie, heette het lange tijd, maar in verkiezingscampagnes zou het in toenemende mate om een houd- of wurggreep gaan, waarbij journalistieke handen de politieke nek omklemmen.

In 2012 was die achterdochtige, vaak beschuldigende stemming niet veel anders. Vooraf, na de val van het kabinet Rutte I, werd de verwachting uitgesproken dat het in de verkiezingscampagne wel zou draaien om Geert Wilders, die met zijn harde aanval op de Europese 3 procents-norm de campagne zou domineren. Zijn agressieve stijl en stevige beschuldigingen sluiten immers goed aan bij wat journalisten als nieuws definiëren en zouden ook voor andere partijen en politici de toon zetten. Bovendien zou de campagne - toch vooral een televisiegebeurtenis - meer om personen gaan dan om partijen en hun inhoudelijke standpunten, met een belangrijke rol voor talkshows en dat nieuwe fenomeen: de sociale media. Tijdens de campagne ging het meta-debat over de eenzijdige focus van de journalistiek op wisselende tweestrijden. Waar een heftige verbale confrontatie tussen Wilders en Rutte werd verwacht, het een strijd tussen Roemer en Rutte werd, eindigde het – toen de socialistische voorman het slachtoffer leek te zijn geworden van zijn zwakke optreden – in een nek-aan-nek race tussen de liberale lijsttrekker en Diederik Samsom. Waar Roemer door de media werd gekraakt, leek Samsom erdoor gemaakt. Na afloop, toen de kruitdampen van de campagne waren opgetrokken en de beschouwers aan de slag gingen, kwam het allemaal door de tv-debatten en de peilingen. Zij hadden de munitie aangedragen voor de journalistieke aandacht voor het wedstrijdelement, en die als een multiplier versterkt en uitvergroot, ten nadele van partijen en politici die buiten de boot van die tweestrijd vielen.

Al die veronderstellingen en beschuldigingen worden samen gebald in het woordje medialogica. Achter dat concept zit een hele denkwereld, die er in het kort ongeveer zo uitziet. We leven in een gemediatiseerde tijd, waarin journalisten een centrale rol spelen in de aard en wijze waarop we daar invulling aan geven, hoe we de werkelijkheid, de wereld en onze plaats daarin moeten begrijpen. De politieke communicatie, in het algemeen en zeker tijdens verkiezingscampagnes, zou steeds meer gestuurd worden door de logica van de media en steeds minder door die van de politieke partijen. Het idee is dat journalisten een steeds grotere macht krijgen en de lijsttrekkers van de verschillende politieke partijen zouden zich, noodgedwongen, moeten voegen naar die logica, naar de door concurrentie ingegeven werkwijze, nieuwswaardecriteria en wensen van de media.

Deze redenering roept verschillende vragen op, die als een rode draad door dit boek lopen: hoe zit het met de macht van de media ten opzichte van politieke partijen en politici; over welke oude en nieuwe media hebben we het dan; leidt die macht tot een allesbeheersende medialogica waaraan de politiek zich onderwerpt; is de performance van personen daarin belangrijker dan de inhoud van partijen en; hoezeer was van dit alles sprake in de verkiezingscampagne van 2012? Voordat we in de volgende hoofdstukken een antwoord proberen te geven op deze vragen is het goed de verschillende concepten en daarmee samenhangende veronderstellingen nader te beschouwen en kritisch tegen het licht houden.

 ()

De opzet van het boek

Of verkiezingscampagnes nu in de ban zijn van een medialogica of niet, het beeld dat uit dit periodieke hoogtepunt van de representatieve democratie naar voren komt, is het resultaat van interacties tussen media en politieke partijen, journalisten en politici. Op sommige momenten zijn die onbedoeld en ongestuurd, op andere het resultaat van bewuste planning, overleg en onderhandeling. Dit boek gaat zowel over die interacties als de uitkomst ervan, in de manier waarop media over campagnes in het algemeen en die van 2012 in het bijzonder berichten en wat een en ander betekent voor het electorale gedrag van de Nederlandse burger.

Allereerst kijken we daarbij naar de politieke partijen, hun lijsttrekkers en de wijze van campagne voeren: hoe zij zich voorbereiden op de verkiezingsstrijd, welke middelen ze daarbij hebben ingezet en met welke kosten, hoe zij de nieuwsvoorziening en hun beeldvorming in de publiciteit proberen te managen en, meer in het algemeen, in welke mate de altijd als zo amateuristisch bestempelde Nederlandse campagne in 2012 is geprofessionaliseerd (hoofdstuk 2). In hoofdstuk 3 wordt het perspectief van de partijen en politici gecombineerd met dat van de media en journalisten in een studie naar de onderhandelingen achter de schermen over de vraag óf en hoe zij media- exposure kunnen krijgen.

Drie hoofdstukken focussen daarna op de media zelf; in historische volgorde, zou je kunnen zeggen. Hoofdstuk 4 gaat over de dagbladen, de ‘oude’ media, waarover wel gesuggereerd wordt dat zij in verkiezingscampagnes steeds meer van ondergeschikt belang worden. Dat blijkt maar de vraag. Hoofdstuk 5 gaat over de televisie – met zijn zeventig jaar nog steeds een relatief jong medium – en meer in het bijzonder de publieke en commerciële nieuwsvoorziening van NOS en RTL. Hoe belangrijk zijn zij en welk beeld van partijen en politici zetten zij neer. In hoofdstuk 6 komen de nieuwe media aan de beurt – de partijwebsites, de stemwijzers, de sociale media – en de vraag of zij voor kiezers (en zwevers, twijfelaars en niet-stemmers) ook de nieuwe dragers zijn van een meer actieve publieke sfeer in de campagne. Bereiken zij nieuwe, voor partijen interessante groepen kiezers en leidt hun activiteit tot grotere betrokkenheid?

Vier opeenvolgende hoofdstukken diepen daarna specifieke campagne-onderdelen uit en gaan in op thema’s, die een nader licht kunnen werpen op het functioneren van media en politiek. Wat betekent hun onderlinge spel voor de beeldvorming, het functioneren en de aantrekkelijkheid van een communicatiecultuur die na Pim Fortuyn en met Geert Wilders in een ander en vooral woeliger vaarwater lijkt te zijn terecht gekomen? Hoofdstuk 7 gaat over het tv-debat, soms als smaakmaker van de campagne gezien, soms als toonzetter. Deze keer als game changer, die er voor zorgde dat Rutte in plaats van met Roemer plotseling geconfronteerd werd met Samsom als belangrijkste uitdager. Hoofdstuk 8 bekijkt en vergelijkt verschillende tv-genres – informatieve programma’s, talk shows en amusement – en stelt zich de vraag in hoeverre popularisering en personalisering zowel een verschijningsvorm van de televisie als een communicatiestrategie van politieke partijen zijn. Hoofdstuk 9 richt zich op het tv-interview. Dit is bij uitstek de plaats waar – zichtbaar voor iedereen – politici en journalisten de rituele dans om de macht uitvoeren: van geven en nemen, beheersen en controleren, spreken en zwijgen, de achterste tong en de zuigende vraag. Hoofdstuk 10 zoomt in op het populisme van vooral Geert Wilders, de populaire politicus van wie verwacht werd dat hij de campagne zou beheersen, de media in zijn ban zou krijgen en houden, en de andere politieke partijen welhaast zou verplichten zijn populistische retoriek en stijl over te nemen.

En wat maakt het tenslotte allemaal uit voor de kiezers, die campagne van de partijen, die representatie in de media, de debatten, en de talkshows? Hoofdstuk 11 stelt zich de vraag wat de effecten op de stemvoorkeuren van kiezers zijn geweest; van de campagne in het algemeen, van de media in het bijzonder en media afzonderlijk nog meer in het bijzonder.

In het slothoofdstuk worden de eindjes van de verschillende rode draden die door de hoofdstukken heen lopen aan elkaar geknoopt. Daar zal ook een antwoord gegeven (moeten) worden op de vraag of medialogica de dominante drijver van de campagnecultuur is geworden en wat dat betekent voor de machtsvraag: ligt die bij de media of bij de politiek, en moeten we ons daar dan druk over maken?
 
 
Informatie:
ISBN
: 9789079700660
Auteur
: van Praag & Brants
Kaft
: Paperback
Uitgever
: AMB
Foto('s):
Bijlagen:
Prijsinformatie:
Prijs per stuk: € 21,50
Aantal: Bestellen
Relevante producten
Reviews Review toevoegen

Deze review wordt niet direct geplaatst omdat deze eerst moet worden goedgekeurd door een beheerder. Wanneer deze review goedgekeurd is zal hij verschijnen op deze pagina.

Geen reviews gevonden.

Meer reviews
 
 
 
Uitgeverij AMB  
Karwijzaaderf 15
1112 JN Diemen
postadres
Postbus 7
1110 AA Diemen


info.amb@xs4all.nl

AMB Publishers 
Karwijzaaderf 15
1112 JN Diemen

postal address
 PO Box 7
  1110 AA Diemen
  The Netherlands

 info.amb@xs4all.nl


 
 
 
 
Deze website gebruikt cookies om het bezoek te meten, we slaan geen persoonlijke gegevens op.