RUIMTE VOOR VERANDERING
Randvoorwaarden voor verrnieuwing in de dagbladsector
Wouter Schilpzand & Bart Schermer
AMB Diemen 2011
(isbn 97890-79700-35-6, 88 pp., paperback, € 10,00)
---
Aan het begin van de 21e eeuw zijn de maatschappelijke verhoudingen scherper en dagelijkse waterval aan informatie, het verzamelen van achtergronden om perspectief te geven, het zorgen voor hoor en wederhoor en het controleren feiten, is nog steeds onverminderd hoog. Maar de manier waarop mensen journalistieke inhoud tot zich nemen en verwerken in reacties, opinies en discussies is door de digitalisering en de opkomst van het internet veranderd.
De digitale omgeving ontwikkelt zich snel. Op het internet is er veel ruimte voor innovatie en de lage toegangsdrempel zorgt voor nieuwe spelers. Maar binnen de dagbladsector zorgt de structuur en cultuur van de sector, met haar op focus op het 24-uurs ritme van de persen, de angst voor kannibalisatie, een sterke concurrentiegedachte en een sterke scheiding tussen inhoud en commercie voor de voornaamste beperkingen voor innovatie.
De auteurs, Wouter Schilpzand & Bart Schermer van het onderzoeksbureau Consideratie, verkennen de ruimte voor vernieuwing binnen de dagbladensector en geven aanbevelingen om die ruimte te vergroten, waarbij ze zich richten op de sector als geheel en specifiek op de rol van het Stimuleringsfonds voor de Pers.
INHOUDSOPGAVE
MANAGEMENTSAMENVATTING
1 INLEIDING
_ 1.1 Probleemstelling
_ 1.2 Vraagstelling
_ 1.3 Onderzoeksopzet en methodologie
_ 1.4 Dataverzameling
_ 1.5 Leeswijzer
_ 1.6 Scope
2 ANALYTISCH KADER: STRATEGISCH NICHE MANAGEMENT (SNM)
_ 2.1 Uitgangspunten SNM
_ 2.2 SNM: analyses op drie niveaus
3 HET SOCIO-TECHNISCH LANDSCHAP
_ 3.1 Technologische trends
_ 3.2 Ontwikkelingen in gebruik
_ 3.3 Online omgeving kent een hoge snelheid van verandering
_ 3.4 Invloed van socio-technische trends op de dagbladensector
4 REGIMEANALYSE: INVENTARISATIE VAN OBSTAKELS VOOR VERNIEUWING IN DE DAGBLADENSECTOR
_ 4.1 Economische ontwikkeling dagbladen
_ 4.2 Observaties over de structuur van de dagbladensector
_ 4.3 Culturele aspecten van de dagbladensector
_ 4.4 Rol van de overheid binnen het regime
5 NICHE-ANALYSE:RADICALE INNOVATIE IN DE DAGBLADENSECTOR
_ 5.1 Visies en verwachtingen
_ 5.2 Ondersteunende netwerken
_ 5.3 Organisatie van leerprocessen
_ 5.4 Bescherming
_ 5.5 Interactie tussen niche en regime
6 SAMENVATTING EN ANALYSE
_ 6.1 Sleutelfactoren voor de dagbladensector binnen het socio-technisch landschap
_ 6.2 Knelpunten voor vernieuwing binnen de dagbladensector
_ 6.3 De niche voor dagbladinnovatie
_ 6.4 Transitiescenario's: leidraad voor sturing van het regime
7 AANBEVELINGEN
_ 7.1 Aanbevelingen aan het Stimuleringsfonds voor de Pers
_ 7.2 Aanbevelingen aan uitgevers
8 BRONVERMELDING
---
MANAGEMENTSAMENVATTING
Dit onderzoek verkent de ruimte voor vernieuwing binnen de dagbladensector en geeft aanbevelingen om die ruimte te vergroten. Daarbij richten we ons, naast de sector als geheel, specifiek op de rol van het Stimuleringsfonds voor de Pers.
De waarde van journalistieke producten is nog steeds onverminderd hoog. Redacteurs brengen verbanden aan in de dagelijkse waterval aan informatie en nieuwsberichten. Ze verzamelen achtergronden om verhalen van perspectief te voorzien, zorgen voor hoor en
wederhoor en controleren feiten. Deze meerwaarde die journalisten en redacteurs al honderden jaren leveren is nog steeds actueel en wordt onverminderd gewaardeerd door lezers.
De behoefte aan het vernemen van nieuws en achtergronden is dan ook onverminderd. Maar de manier waarop mensen journalistieke inhoud tot zich nemen en de manier waarop die informatie wordt gebruikt in reacties, opinies en discussies is de afgelopen jaren blijvend veranderd. Digitalisering en de opkomst van het internet zijn hier de voornaamste oorzaken van.
HET VERANDERENDE SPEELVELD VAN DE DAGBLADENSECTOR
De digitale cultuur kenmerkt zich door een verschuiving van een schaars aanbod aan (journalistieke) content naar een overvloedig aanbod. Nog nooit waren er zoveel schrijvers en was er zo’n levendige uitwisseling van nieuws en achtergronden. Dit grote aanbod en het gemak waarmee dat aanbod ontsloten wordt, hebben bij groepen lezers de verwachting doen ontstaan dat content op elk moment van de dag actueel is, via verschillende platforms naar hun keuze te ontsluiten is en dat er ruimte wordt geboden voor dialoog en het leveren van een bijdrage. Deze ontwikkelingen vallen samen met een drastische daling in de bereidheid van mensen om online voor deze content te betalen: de cultuur van gratis is dominant op het web.
De digitale omgeving ontwikkelt zich snel, zowel in technologie als cultuur. Daarbij is er op het internet veel ruimte voor innovatie en een lage toegangsdrempel voor nieuwe spelers.Zowel gevestigde partijen als nieuwe toetreders maken hier op een agressieve manier gebruik van en schuwen het verkennen van nieuwe markten niet.
HET INNOVATIEVE VERMOGEN VAN DE DAGBLADENSECTOR
De dagbladensector worstelt al een decennium met de veranderingen die teweeg worden gebracht door de veranderende socio-technische context. De structuur en de cultuur van de dagbladensector, die tot doel hebben om de taken van de sector efficiënt uit te voeren, hebben vaak een beperkende invloed op het vermogen van actoren in de sector om de eigen activitei ten aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden.
De structuur en cultuur van de dagbladensector vormen de voornaamste beperkingen voor innovatie binnen de dagbladensector. Qua structuur van de sector en de daarbinnen opererende dagbladenconcerns valt allereerst op dat de dagbladenuitgevers nog steeds in overwegende mate ingericht zijn op de productie en de distributie van de fysieke krant. Het ‘ritme van de persen’ ismaatgevend binnen de organisatie, de redactie heeft een sterke positie, er is beperkte interactie tussen verschillende afdelingen en de capaciteit voor onderzoek en ontwikkeling is veelal beperkt . De huidige structuur van de sector beperkt hiermee het innovatieve vermogen van de sector. De focus op het klassieke product krant ligt ook besloten in de cultuur van de sector. Er is een focus op het 24-uurs ritme van de persen, angst voor kannibalisatie, een sterke concurrentiegedachte, een sterke scheiding tussen inhoud en commercie en er worden weinig banden onderhouden met actoren van buiten de eigen sector.
HET BEVORDEREN VAN HET INNOVATIEVE VERMOGEN VAN DE DAGBLADENSECTOR
Om het innovatieve vermogen van de dagbladensector te vergroten moeten de remmende elementen in de cultuur en de structuur van de sector en de daarbinnen opererende actoren doorbroken worden.
De analyses van de veranderde socio-technische context waarbinnen de dagbladensector zich bevindt en de structurele en culturele knelpunten die (radicale) innovatie in de dagbladensector remmen bieden inzicht in mogelijke oplossingsrichtingen. Op basis van de analyse van de structurele en culturele knelpunten kunnen diverse aanbevelingen worden gedaan. Deze aanbevelingen, die in hoofdstuk 7 uitgebreider staan toegelicht, richten zich enerzijds op het Stimuleringsfonds voor de Pers en anderzijds op de dagbladensector.
AANBEVELINGEN AAN HET STIMULERINGSFONDS VOOR DE PERS
Het Stimuleringsfonds voor de Pers bekleedt een bijzondere positie binnen de dagbladensector. Het is de enige organisatie die expliciet tot taak heeft om vernieuwing in de sector te bevorderen en te ondersteunen. Daarmee is het Stimuleringsfonds ook het best in staat om de ontwikkelingen op het gebied van vernieuwing te coördineren en te regisseren. Hoewel dit niet expliciet in de taakomschrijving van het Stimuleringsfonds staat vermeld, is deze regiefunctie een erg belangrijke voor het bevorderen van innovatie in de persbedrijfstak.
De aanbevelingen die in dit rapport worden gedaan aan het Stimuleringsfonds voor de Pers zijn:
_ 1) Help bij het articuleren van visies en verwachtingen
_ 2) Zorg voor ondersteunende netwerken
_ 3) Ondersteun leerprocessen
_ 4) Bescherm niches
_ 5) Coördineer interactie tussen regime en niche
AANBEVELINGEN AAN DAGBLADUITGEVERS
Dit onderzoek richt zich primair op het identificeren van mogelijke knelpunten voor innovatie binnen de sector en doet aanbevelingen hoe op sectoraal niveau deze knelpunten weggenomen kunnen worden. Dit betekent dat hoewel er aanbevelingen direct aan dagbladuitgevers worden gedaan, de relevantie van deze aanbevelingen voor individuele uitgevers kan verschillen.
De aanbevelingen die in dit rapport worden gedaan aan de dagbladuitgevers zijn:
_ 1) Wees onderscheidend
_ 2) Kies een innovatiestrategie: ontwikkeling, overname of afwachten
_ 3) Zorg op strategisch niveau voor kennis en enthousiasme over nieuwe technologie
_ 4) Vergroot draagvlak vernieuwing op tactische en operationele afdelingen
_ 5) Kijk bijwerving personeel ook buiten de eigen sector
_ 6) Substitutiegedachte voorzichtig vervangen door aanvullingshypothese
_ 7)Werk onlinemet een multichannel strategie
_ 8) Verken manieren om cultuur van gratis te doorbreken
_ 9) Maak gebruik van de meetbaarheid van het internet
_ 10) Houd waar mogelijk grip op de eigen klantrelatie
_ 11) Werk met meerdere platformen
_ 12) Betrek gebruikers in experimenten
_ 13) Verken aanvullende mogelijkheden voor gebruik van beeld
_ 14) Wees open met resultaten van experimenten
_ 15) Verken nieuwe modellen in samenwerking met partijen buiten de sector
Informatie:
|
ISBN
|
:
|
9789079700356
|
|
Auteur
|
:
|
Schilpzand & Schermer
|
|
Kaft
|
:
|
Paperback
|
|
Uitgever
|
:
|
AMB
|
|
Relevante producten
Vergroot
