QUICK SEARCH
Zoekterm(en)

Zoeken
(Artikelnr: 79700-16)
Hiddo M. Jolles – Tolerantie
 
Tolerantie
Gave, last en mensenrecht
 
Hiddo M. Jolles
 
AMB Diemen 2009
(isbn 97890 79700 16 5, 136 pp., paperback, € 19,50)
 
Dit boek is het product van ergernis en nieuwsgierigheid. Ergernis over het gemak waarmee politici ons er aan herinneren, hoe tolerant wij altijd zijn geweest tegen vreemdelingen die een beroep op ons deden en nieuwsgierigheid over de vraag waar we zouden belanden, als we het begrip tolerantie nauwgezet en onbevangen zouden binnentreden.
 
Tolerantie verwijst volgens Hiddo Jolles naar een diep verankerd besef van de menselijke waardigheid. Dat stelt eisen over en weer maar schept ook ethisch verantwoorde verhoudingen. Tolerantie is ruimte geven en inschikken. Het vraagt veeleer vrijheid dan dwang, een voorkeur voor ‘ja, mits’ boven ‘neen, tenzij’.
 
Hiddo Jolles heeft tolerantie als concept op de punt van de naald gezet en van een aantal invalshoeken in beschouwing genomen; zich verdiept in het karakter van de halfslachtigheid waarmee er in het dagelijkse publieke verkeer mee wordt omgegaan en ten slotte gekeken of er in ruimer verband reden en mogelijkheid is te vinden om tolerantie een plaats te geven in de canon van waarden die mensen over de wereld jegens elkaar in acht behoren te nemen.
 
Hiddo M. Jolles (1928) is socioloog, oud-hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en oud-directeur sociale en geesteswetenschappen bij NWO.

In het politieke en maatschappelijk debat in Nederland wordt, zeker waar het gaat om de discussies over nut en noodzaak van de multiculturele samenleving, het begrip 'tolerantie' veelvuldig gebruikt, maar ook regelmatig door hypocrisie omgeven en misbruikt. Emeritus-hoogleraar Sociologie Jolles probeert in enkele essayistische beschouwingen het begrip tolerantie - en de betekenis voor de dagelijkse praktijk - nader te bepalen. Tolerantie, omschreven als 'de aanvaarding van het anders zijn van de andere(n)', wordt beschouwd vanuit juridisch, filosofisch en ethisch perspectief. Ook wordt aandacht besteed aan de religieuze context van het begrip, juist ook in verhouding tot de moslimreligie. Hoewel het boek veelvuldig refereert aan wetenschappelijke en filosofische inzichten, is er ook veel aandacht voor aan de actualiteit in Nederland ontleende voorbeelden. Uiteindelijk raakt tolerantie, het ruimte geven en inschikken, aan een fundamenteel mensenrecht. NBD/Biblion (Dr. H.W. Bomert)

-----

Inhoudsopgave
 
I - Broederschap op afstand
1. Tolerantie: een onderwerp in verwarring
2. Wat is tolerantie? Eerste omschrijving
3. Tolerantie, het recht en de rechten
4. Het religieus voortraject
5. De ethische imperatief
6. Het publieke erf
7. Tolerantie in het sociale leven van alledag
8. Waar is tolerantie? Tweede omschrijving
 
II - De achterkant van het fatsoen
1. Achteloos gewoon en verrassend onbegrijpelijk
2. Een poging tot omschrijving
3. Domeinen van gebruik
4. Lof der schijnheiligheid
5. Tertium non datur
 
III - De vrede van Koningsbergen
1. Een verdraagzame wereld
2. Kants vredesontwerp
3. Het wereldtoneel nu
4. Ingangen in verdraagzaamheid
5. Tolerantie als mensenrecht
--
 
1. Tolerantie: een onderwerp in verwarring
 
Ons beeld van de wereld waarin wij leven is er een van onzekerheid, onveiligheid en verwarring. De grote machtsblokken in de wereld zijn door elkaar geschud en zoeken een nieuwe balans. Stelsels van sociale zekerheid, in decennia van stugge arbeid opgebouwd, worden in een te snel tempo afgebroken en het zoeken naar een nieuwe ordening is nog geenszins tot afronding gekomen. Het publieke domein is in de ban van stellingen van politieke leiders over internationaal terrorisme en internationale criminaliteit. Onze reactie op deze opeenstapeling van onzekerheden is een mengsel van wantrouwen, scepsis, kritiek en angst, uitmondend in een uitvergroting van het kleine eigen gelijk, de verkettering van andersdenkenden, en een voortdurende roep ommeer veiligheid van overheden, in wie we tezelfdertijd onvoldoende vertrouwen hebben.
De symbolen van onze verwarde tijd zijn niet meer de zuilen der ideologische zekerheid, maar cameratoezicht in publieke ruimten, pasjes, codes ter beveiliging daarvan, detectiepoortjes, controles op documentvervalsing en controles op de controleurs. Sinds kort bestaat er een algemene verplichting van identiteitspapieren en permanente beschikbaarheid daarvan voor opsporingsambtenaren, dit niet omdat wij ineens allen onbetrouwbaar en een risicofactor zijn geworden, maar omdat de weinigen jegens wie het wantrouwen gerechtvaardigd is niet van de rest kunnen worden onderscheiden. Dit houdt in dat generalisering van het wantrouwen meer loont dan het laten ontsnappen van enkelen die daar door hun daden of voornemens recht op hebben.
 
In deze beangstigende wereld een gesprek beginnen over tolerantie doet vooreerst aan als achterhaald en misschien zelfs ietwat absurd. Het lijkt eerder een terugvragen naar maatschappelijke instrumenten die in een gewelddadig tijdsgewricht volkomen versleten aandoen. Het roept om openstellen, waar afgrendelen meer wordt verlangd. Het ondergraaft het wantrouwen waarin we ons veiliger wanen.
Maar toch kunnen we waarnemen dat althans de term tolerantie telkens weer een geur van actualiteit heeft. Politici beroepen zich, in het kader van zeer algemene debatten over ons waardepatroon, op wat dan toch als een kenmerk van onze samenleving wordt beschouwd. Dat kan betekenen, dat men zich graag bedient van termen die een geur van nobelheid en verder niets om het lijf hebben, maar waar men geen tegenstand tegen verwacht. Het kan natuurlijk ook betekenen dat men meent wat men zegt en er enig effect van verwacht.
Dat maakt op zijn minst nieuwsgierig naar demogelijke betekenis van de termen zijn geestelijke inbedding. Aan de bevrediging van die nieuwsgierigheid zijn de volgende regels van dit geschrift gewijd.
 
Wie zich aan een dergelijke onderneming waagt, ontmoet aan het begin een mogelijke tegenstrijdigheid. Het analyseren en beschrijven van de term tolerantie en waar die naar verwijst vereist een definitie van dat begrip. Maar zo’n definitie, wil zij zinvol zijn, verlangt algemene geldigheid. Zij krijgt dan het karakter van een dwingend voorschrift. En dat staat nu juist op gespannen voet met de geest waarin tolerantie lijkt te ademen. We zullen dit probleem in onze verdere analyse ongetwijfeld nog tegenkomen.
Die politieke leidslieden, die in hun gedrevenheid van het moment een beroep doen op de verdraagzaamheid die zij als een kenmerk van onze samenleving opvatten, kleden dit in als een gerechtvaardigd verlangen.
 
Dit wijst evenwel op een volgende tweeslachtigheid van de term. Is tolerantie iets, dat men mag verlangen van anderen? Anders gezegd: is tolerantie een zaak van mogen of van moeten geven, of zelfs als iets dat men redelijkerwijs zou mogen afdwingen?
Met deze en aanverwante vragen wil ik mij op pad begeven, zonder op voorhand te weten waar dat pad heen leidt. Het onderwerp, dat kon ik wel waarnemen, is in de literatuur wel al eeuwen bekend, maar toch in onze tijd weinig systematisch in kaart gebracht. Dat kan ook inhouden dat het padwaar ik over spreek er in het geheel niet is. We zullen het zien.
Informatie:
ISBN
: 9789079700165
Auteur
: Jolles
Kaft
: Paperback
Uitgever
: AMB
Foto('s):
Bijlagen:
Prijsinformatie:
Prijs per stuk:
€ 19,50
Aantal: Bestellen
Reviews Review toevoegen

Deze review wordt niet direct geplaatst omdat deze eerst moet worden goedgekeurd door een beheerder. Wanneer deze review goedgekeurd is zal hij verschijnen op deze pagina.

Geen reviews gevonden.

Meer reviews
 
 
 
Uitgeverij AMB  
Karwijzaaderf 15
1112 JN Diemen
postadres
Postbus 7
1110 AA Diemen


info.amb@xs4all.nl

AMB Publishers 
Karwijzaaderf 15
1112 JN Diemen

postal address
 PO Box 7
  1110 AA Diemen
  The Netherlands

 info.amb@xs4all.nl


 
 
 
 
Deze website gebruikt cookies om het bezoek te meten, we slaan geen persoonlijke gegevens op.